Máy giao dịch tự động ATM, một phát minh đột phá trong hoạt động của ngân hàng. Tiến sĩ Đỗ Đức Cường rất quan tâm đến giới trẻ, ông luôn có những cuộc trao đổi, giao lưu để giúp đỡ, khuyến khích sự sáng tạo của họ. Người ta gọi ông như thế bởi trong 60 phát minh, sáng chế được Ủy ban Bản quyền và Phát minh Hoa Kỳ cấp bằng, có phát minh ra Máy giao dịch tự động (Automated Teller Machine – ATM) - một bước đột phá trong hoạt động tài chính, ngân hàng. Sống và làm việc ở Nhật, Mỹ trên 30 năm, từng làm cố vấn cấp cao của Citibank (Hoa Kỳ), Đại sứ Thiện chí của Liên hiệp quốc, một trong số 17 nhân vật được báo Vietnamnet trao danh hiệu "Vinh danh nước Việt" năm 2006, nhưng ông là một con người bình dị, khiêm tốn với một tấm lòng nhân hậu. Cuộc sống là nguồn cảm hứng sáng tạo Suốt mấy chục năm miệt mài với các công trình nghiên cứu khoa học, số lượng những phát minh đã nhiều hơn cả tuổi đời của ông đều xuất phát từ chính nhu cầu cuộc sống. Và ATM cũng đã ra đời như thế. TS Đỗ Đức Cường sinh ra và lớn lên ở một vùng đất cằn cỗi, khí hậu khắc nghiệt tỉnh Quảng Ngãi. Ông được chọn và cấp học bổng sang Nhật vừa học vừa làm cho hãng TOSIBA vào năm 1973. Chính tại đây ông phát hiện ra sai sót trong băng chuyền sản xuất của hãng và đề nghị cải tiến. Sáng kiến của ông đã giúp tăng năng suất và giảm thiểu lỗi sản phẩm cho hãng. Thành công bước đầu đó đem lại cho ông 50.000 USD và một visa đi Mỹ. Ông đến Mỹ học kĩ thuật máy tính. Năm 1977 khi đang là kĩ sư trưởng của một công ty đồ họa máy Tiến sĩ Đỗ Đức Cường, tháng 7/2007. tính thì Walter Briston, Tổng Giám đốc Citibank lúc đó mời ông về làm việc. Citibank đang có ý đồ mở rộng hoạt động giao dịch, tăng lượng khách hàng và giảm chi chí bằng cách tạo một kênh giao dịch tự động, rộng rãi hơn, đơn giản hơn là phải qua các chi nhánh. Muốn vậy cần có một phương tiện có thể đáp ứng dịch vụ này. TS Đỗ Đức Cường tổ chức một nhóm kĩ sư và bắt tay vào nghiên cứu chế tạo một dạng giao dịch viên bằng... máy. Sau một năm cỗ máy giao dịch tự động đầu tiên (ATM) ra đời, tiêu tốn 1 triệu USD và to gấp 4 lần máy ATM hiện nay. Cỗ máy này mới chỉ biết đọc thẻ, gửi yêu cầu của khách hàng về kho dữ liệu để triển khai giao dịch rút hoặc gửi tiền. Trong gần hai chục năm làm việc ở Citibank ông không ngừng cải tiến và hoàn thiện máy ATM, đem lại cho ngân hàng một số lượng khách hàng khổng lồ và có thể giao dịch mọi lúc, mọi nơi mà không cần phải qua các chi nhánh. Ngoài ra, ông còn công bố hàng chục phát minh khác ứng dụng trong khoa học máy tính, trong công nghệ truyền thông, trong lĩnh vực an ninh bảo mật... Ông trở thành chuyên viên cao cấp của Citibank với mức lương tới 1 triệu USD/năm. Vậy mà ông quyết định trở về Việt Nam , từ bỏ địa vị và mức thu nhập cao cùng nhiều cổ phiếu còn chưa đáo hạn của Citibank. Trí tuệ tỏa sáng và trái tim nhân hậu Tháng 6/2003, TS Đỗ Đức Cường về Việt Nam và ngay lập tức xây dựng hệ thống nhận diện cá nhân, chống xâm nhập qua dấu vân tay, giúp công tác an ninh phục vụ SEA Games 22. Sau đó ông tham gia tư vấn cho nhiều doanh nghiệp như Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long, Ngân hàng phát triển nhà Hà Nội, Saigonbank, Bảo Việt, Công ty Việt Tiến, Công ty Mai Linh... Nhiều nơi muốn mời ông làm việc, nhưng ông dành thời gian nhiều hơn cả cho Ngân hàng Đông Á (NHĐA). Hiện nay ông đang cho vận hành thử nghiệm loại máy ATM mới nhất tại một số chi nhánh của NHĐA, ngoài việc rút và gửi tiền còn tích hợp cả chức năng đổi được 3 loại ngoại tệ, nạp thẻ điện thoại, đóng tiền điện, nước... máy còn nói tiếng Việt, rất tiện dụng cho mọi tầng lớp người dân. Ông nói với chúng tôi: “Khi nào bạn thấy có người lao động đội nón lá vào ngân hàng, hay một em bé bán báo vuốt từng đồng tiền ki cóp để gửi vào máy ATM, thế là mừng vì chúng ta đã tiến bộ, bởi mỗi tấm thẻ, không phân biệt tiền ít hay nhiều, đó là lá phiếu của lòng tin”. Ông mong muốn có nhiều ngân hàng được quần chúng hóa, bình dân hóa, để đại đa số người dân có thể đến với các dịch vụ ngân hàng, vừa ích nước lại lợi nhà. Ông tâm nguyện là sẽ đưa hệ thống thẻ thanh toán của ngân hàng Việt Nam (Vietnam Bank Card – VNBC1), một sản phẩm “Made in Vietnam ” vào mạng tài chính quốc tế. TS Đỗ Đức Cường rất quan tâm đến việc đào tạo giới trẻ, tin tưởng và khuyến khích khả năng sáng tạo của họ. Ông nhắn nhủ: “Nếu nói không thể làm được thì bạn đã chặn đứng sự tiến bộ. Tôi thích nói: điều này hiện tại chưa làm được thay vì nói là không làm được. Tôi thích làm cái điều mà người khác nói là không làm được”. “Lúc nào tôi cũng nghĩ rằng, khởi đầu của mọi tìm tòi, khám phá của mình đều xuất phát từ cuộc sống. Cuộc sống khó khăn quá, cần cải thiện nó tốt hơn. Tôi tìm ra nguyên lý sống của mình là đừng xa xôi, mà hãy nhìn, hãy yêu, hãy chăm sóc cuộc sống trước mắt cho thật tốt cái đã. Như thế tự nhiên thành công sẽ đến với mình”.    Bài: Thịnh Phát - Ảnh: Kim Sơn và Tư liệu