TS Mai Liêm Trực. Với nền tảng kiến thức khoa học kỹ thuật vững chắc (bảo vệ Tiến sĩ tại Đại học Dresden, Đức, 1979), kinh nghiệm từ thực tiễn cơ sở và thông thạo nhiều ngoại ngữ, Tiến sĩ (TS) Mai Liêm Trực là một trong những người đầu tiên xây dựng và triển khai thành công chiến lược số hóa, hiện đại hóa và tăng tốc phát triển ngành bưu chính viễn thông Việt Nam từ những năm đầu đất nước đổi mới. TS Mai Liêm Trực (bên phải) cắt băng khánh thành tổng đài cửa ngõ quốc tế tại Đà Nẵng. Vui mừng gặp lại những đối tác nước ngoài tại  French – Guyana mà trước  đây ông đã từng đàm phán về Vinasat-1. TS Mai Liêm Trực trả lời phỏng vấn báo chí tại French – Guyana trước ngày phóng vệ tinh Vinasat-1. TS Mai Liêm Trực tại Kourou (French – Guyana) trước khi phóng vệ tinh Vinasat-1. TS Mai Liêm Trực động viên cầu thủ Lê Huỳnh Đức. TS Mai Liêm Trực hạnh phúc bên vợ và con, cháu. Ông là người trực tiếp đàm phán, ký kết với Telstra (Australia) để VTI (Vietnam Telecom International) mà  ông làm  Giám đốc được quản lý khai thác mạng viễn thông quốc tế tại Việt Nam. Sự thành công của việc "mở cửa" ra bên ngoài với hệ thống viễn thông quốc tế đã khẳng định tiềm năng của thị trường viễn thông Việt Nam, khả năng quản lý khai thác công nghệ hiện đại của cán bộ Việt Nam và đặc biệt là doanh thu ngoại tệ tăng nhanh đã tạo điều kiện để ngành viễn thông Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc từ 1990. Hàng loạt tổng đài điện tử kỹ thuật số, vi ba số, cáp quang, thông tin di động từ các hãng viễn thông hàng đầu thế giới vào Việt Nam mà TS Mai Liêm Trực là người trực tiếp chỉ đạo đàm phán để chọn lựa công nghệ, đối tác và chỉ đạo "chuyển mạng". Kỷ niệm mà ông và các cộng sự không thể nào quên là "đêm đổi số". Qua một đêm 29/2/1996, toàn bộ hơn 1.000 tổng đài điện tử đồng loạt đổi số, từ tổng đài cửa ngõ quốc tế đến tổng đài đường dài quốc gia, tổng đài nội hạt ở tất cả các tỉnh và huyện trong cả nước, qua hàng vạn km đường truyền vệ tinh, cáp quang biển, cáp quang và viba liên tỉnh, nội tỉnh. Đêm trắng đó có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngành viễn thông Việt Nam cũng như với Tổng Giám đốc VNPT Mai Liêm Trực lúc đó, một người đứng mũi chịu sào cùng các đồng nghiệp bước vào giai đoạn phát triển mới của ngành bưu điện Việt Nam. Từ khi nhận nhiệm vụ Tổng cục trưởng (1997), TS Mai Liêm Trực tập trung nỗ lực vào việc đổi mới tổ chức quản lý ngành bưu chính viễn thông và công nghệ thông tin của Việt Nam . Ông đã nỗ lực chuẩn bị, thuyết phục và chỉ đạo triển khai Internet ở Việt Nam cuối năm 1997 và vừa qua ông được bình chọn là nhân vật số một có ảnh hưởng đến Internet Việt Nam trong 10 năm qua. Câu lạc bộ các nhà báo Công nghệ Thông tin Việt Nam nhận định ông là người kết hợp được cả hai yếu tố quan trọng là trình độ chuyên môn và tư duy quản lý. Cũng từ đó ông đã mở cửa thị trường viễn thông và Internet, tạo được sự hợp tác và cạnh tranh để phát triển nhanh, người dân được hưởng lợi từ sự cạnh tranh về chất lượng và giá cả dịch vụ. Ông cũng là người trực tiếp chỉ đạo đàm phán những nội dung nhạy cảm về viễn thông trong Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ và WTO. TS Mai Liêm Trực cũng là Trưởng đoàn Việt Nam trong nhiều kỳ Đại hội Liên minh Viễn thông quốc tế ( ITU), Liên minh Bưu chính thế giới (UPU) và Việt Nam trong nhiều nhiệm kỳ liên tục là thành viên Ban lãnh đạo của các tổ chức này. Ông cũng là một trong những người đề xuất và chỉ đạo chuẩn bị Dự án Vệ tinh Thông tin đầu tiên của Việt Nam Vinasat-1. Vệ tinh Thông tin đầu tiên của Việt Nam mang tên Vinasat-1 đã phóng lên quỹ đạo vào lúc 5 giờ 17 phút (giờ Việt Nam) ngày 19 tháng 4 năm 2008. TS Mai Liêm Trực cũng là người ham mê thể thao, nhưng ông bất ngờ khi năm 2003-2005, được giao kiêm Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Việt Nam vào lúc SEA Games 22 đến gần với nước chủ nhà Việt Nam, mà bóng đá chưa có thủ lĩnh; nếu đội tuyển bóng đá Việt Nam bị loại ngay từ vòng đầu thì ngày hội thể thao này sẽ là một nỗi buồn lớn. Ông chấp nhận "nhảy vào lửa" và các đồng nghiệp cũng như người hâm mộ nhận thấy ở ông một người giàu tâm huyết, làm việc hết mình và đến bây giờ dù đã nghỉ hưu, khi ra đường nhiều người vẫn nhận ra ông và "chào ông Chủ tịch". Dù hiện nay không nhận bất cứ cương vị chính thức nào nhưng TS Mai Liêm Trực vẫn luôn theo sát và đóng góp ý kiến cho các đồng nghiệp mỗi khi được yêu cầu. Với TS Mai Liêm Trực làm việc là nguồn vui trí tuệ không gì sánh được. Bài: Bích Vân - Ảnh: Thành Đạt, Lê Minh, Quang Minh, Quang Thuấn, TL